Контекстуальная модуляция лексико-семантических особенностей в английском и узбекском правовом дискурсе

Доклады Башкирского университета. 2026. Том 11. № 2. С. 76-86.

Авторы


Хужакулов С. А.*
Университет экономики и педагогики

Абстракт


В данной статье исследуется контекстуальная модуляция лексико-семантических особенностей в английском и узбекском правовом дискурсе, с акцентом на то, как юридические термины меняют свое значение в судебном, законодательном и доктринальном контекстах. С помощью сравнительного структурного и семантического анализа исследование выявляет закономерности полисемии, терминологической вариативности и прагматической переинтерпретации. Результаты показывают межъязыковые асимметрии в семантическом объеме и функциональной нагрузке, подчеркивая последствия для юридического перевода, гармонизации и практики двуязычного составления документов.

Ключевые слова


  • legal discourse
  • contextual modulation
  • polysemy
  • synonymy
  • semantic variation

Литература


  1. Abdullayeva D. Huquqiy terminologiyada semantik variativlik masalalari // O‘zbek tili va adabiyoti. 2022. No. 4. B. 45.
  2. Ahmed K. Institutional semantics and legal reasoning // Journal of Pragmatics. 2023. Vol. 205. 60 p.
  3. Ainsworth J. Legal language and institutional meaning // International Journal of Speech, Language and the Law. 2021. Vol. 28. No. 2. 145 p.
  4. Anderson L. Semantic narrowing in statutory interpretation // Legal Communication & Rhetoric. 2022. Vol. 19. No. 1. P. 33.
  5. Bekmurodov R. Sud diskursida pragmatik omillar // Filologiya masalalari. 2023. No. 2. B. 78.
  6. Bhatia V. K. Genre analysis in professional legal contexts // Journal of English for Academic Purposes. 2021. Vol. 52. P. 100.
  7. Biel L. Corpus-based legal translation research // Translation & Interpreting Studies. 2021. Vol. 16. No. 2. P. 259.
  8. Brown G., Yule G. Discourse and institutional practice // Journal of Pragmatics. 2022. Vol. 198. P. 90.
  9. Cao D. Legal translation and bilingual law drafting // The Translator. 2021. Vol. 27. No. 1. P. 89.
  10. Cheng L. Contextual interpretation in multilingual courts // Language and Law Review. 2023. Vol. 5. No. 2. P. 120.
  11. Cotterill J. Judicial discourse and pragmatic modulation // Discourse & Society. 2021. Vol. 32. No. 4. P. 439.
  12. Engberg J. Comparative legal communication and terminology // Fachsprache. 2022. Vol. 44. No. 3–4. P. 117.
  13. Ergasheva M. Ingliz va o‘zbek huquqiy terminlarining qiyosiy tahlili // Xorijiy filologiya. 2024. No. 1. B. 120.
  14. Garzone G. Terminological variation in institutional discourse // Terminology. 2021. Vol. 27. No. 2. P. 210.
  15. Gotti M. Specialized discourse and legal conventions // European Journal of English Studies. 2022. Vol. 26. No. 2. P. 168.
  16. Hafner C. A. Corpus approaches to legal language // International Journal of Corpus Linguistics. 2023. Vol. 28. No. 1. P. 71.
  17. Islomov A. Yuridik matnlarda kontekst va ma’no // Til va adabiyot ta’limi. 2021. No. 3. B. 73.
  18. Jumabayeva M. Ingliz va o‘zbek yuridik terminlarining leksik-semantik xususiyatlari // Zamonaviy lingvistika tadqiqotlari. 2025. No. 1. B. 63.
  19. Karimov B. Huquqiy tarjimada ekvivalentlik muammolari // Tarjima nazariyasi va amaliyoti. 2022. No. 2. B. 99.
  20. Khujakulov S. A. Ingliz va o‘zbek huquqiy terminlarining struktur-semantik tahlili // Filologiya fanlari axborotnomasi. 2025. No. 2. B. 95.
  21. Kjaer A. L. Legal discourse between system and practice // Language in Society. 2021. Vol. 50. No. 3. P. 386.
  22. Liao S. Context-driven semantic shifts in courtroom discourse // Discourse Studies. 2024. Vol. 26. No. 2. P. 173.
  23. Mannonova F. O‘zbek huquqiy leksikasida o‘zlashmalar // O‘zbek tilshunosligi masalalari. 2024. No. 3. B. 67.
  24. Mattila H. E. S. Comparative legal linguistics in modern contexts // International Journal for the Semiotics of Law. 2021. Vol. 34. No. 2. P. 238.
  25. Mellinkoff D. Precision and ambiguity in legal drafting // Legal Studies Forum. 2022. Vol. 46. No. 1. P. 76.
  26. Munday J. Developments in legal translation theory // The Translator. 2022. Vol. 28. No. 2. P. 195.
  27. Pulatova N. Globallashuv sharoitida huquqiy terminlarning moslashuvi // Ijtimoiy-gumanitar fanlar. 2025. No. 1. B. 102.
  28. Rossi P. Multilingual adjudication and terminological equivalence // International Journal of Law, Language & Discourse. 2023. Vol. 13. No. 1. 48 p.
  29. Sacco R. Legal formants and semantic interpretation // Comparative Law Review. 2021. Vol. 12. No. 2. P. 118.
  30. Saidov D. Sud hujjatlarida kollokatsion birliklar // Ilmiy tadqiqotlar axborotnomasi. 2023. No. 4. B. 128.
  31. Sandrini P. Terminology management in multilingual legal settings // Terminology Science & Research. 2022. Vol. 33. No. 1. P. 41.
  32. Sarcevic S. Language and translation in international law // International Journal of Law, Language & Discourse. 2021. Vol. 11. No. 2. P. 156.
  33. Solan L. M. Statutory interpretation and semantic theory // Brooklyn Law Review. 2022. Vol. 87. No. 3. P. 758.
  34. Tiersma P. M. The nature of legal language revisited // Law and Humanities. 2023. Vol. 17. No. 1. P.19.
  35. Toshpulatov Sh. Yuridik diskurs va uning lingvistik xususiyatlari // O‘zbek filologiyasi. 2021. No. 2. B. 40.
  36. Wagner A. Meaning construction in judicial texts // International Journal for the Semiotics of Law. 2024. Vol. 37. No. 1. P. 229.
  37. Williams C. Plain language and legal English reform // ESP Today. 2021. Vol. 9. No. 1. P. 110.
  38. Xasanbayeva D. Huquqiy terminologiyada sinonimiya va polisemiyа // Zamonaviy filologiya muammolari. 2025. No. 2. B. 79.
  39. Zhao Y. Collocation patterns in statutory discourse // Corpus Linguistics and Linguistic Theory. 2022. Vol. 18. No. 4. P. 620.

Contextual modulation of lexico-semantic features in English and Uzbek legal discourse

Authors


Khujakulov S. A.*
University of Economics and Pedagogy

Abstract


This article examines the contextual modulation of lexico-semantic features in English and Uzbek legal discourse, focusing on how legal terms shift in meaning across judicial, legislative, and doctrinal contexts. Through comparative structural and semantic analysis, the study identifies patterns of polysemy, terminological variation, and pragmatic reinterpretation. The findings reveal cross-linguistic asymmetries in semantic scope and functional load, highlighting implications for legal translation, harmonization, and bilingual drafting practices.

Keywords


  • правовой дискурс
  • контекстуальная модуляция
  • полисемия
  • синонимия
  • семантическая вариативность